\nnauki Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i prawa
\npolskiego<\/h1>\n
![\"klonowanie\"](\"http:\/\/kancelariakanoniczna.waw.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/2d3ea677-7ee2-4e9e-b069-ddf3e4572e45-300x148.jpg\")
<\/h1>\nW zwi\u0105zku z tym, \u017ce post\u0119p w dziedzinie biotechnomedycyny pozwala na coraz wi\u0119ksz\u0105 ingerencj\u0119 w ludzkie \u017cycie ju\u017c w fazie embrionalnej, niezwykle istotn\u0105 spraw\u0105 jest obecnie podj\u0119cie rozwa\u017ca\u0144 na temat klonowania cz\u0142owieka, kt\u00f3re opr\u00f3cz sfery biologicznej obejmuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c sfer\u0119 moraln\u0105 i prawn\u0105.<\/p>\n
Kwestia ta, jak wiadomo, wzbudza wiele kontrowersji natury etycznej. Nale\u017cy si\u0119 zatem zastanowi\u0107, czy badania nad embrionem ludzkim oraz manipulowanie nim w procesie klonowania s\u0105 moralnie dopuszczalne czy te\u017c nie. W tym celu przeanalizujemy nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w tym zakresie i wska\u017cemy na tej podstawie, czym tak naprawd\u0119 jest embrion ludzki, jaki jest jego status i jakie prawa mu przys\u0142uguj\u0105. Niezb\u0119dne jest r\u00f3wnie\u017c og\u00f3lne wyja\u015bnienie mechanizm\u00f3w klonowania oraz rozwa\u017cenie warunk\u00f3w dopuszczalno\u015bci lub te\u017c wprowadzenia zakazu tej procedury.<\/p>\n
Z prawnego punktu widzenia, konieczne jest om\u00f3wienie standard\u00f3w prawa polskiego w tym zakresie.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki w instrukcji Kongregacji Nauki Wiary Donum vitae<\/em> podkre\u015bla warto\u015b\u0107 ludzkiego \u017cycia i obowi\u0105zek obdarzenia go nale\u017cnym szacunkiem. \u201eOd chwili pocz\u0119cia \u017cycie ka\u017cdej istoty ludzkiej powinno by\u0107 uszanowane w spos\u00f3b absolutny, poniewa\u017c jest na ziemi jedynym stworzeniem, kt\u00f3re B\u00f3g \u00bbchcia\u0142 dla niego samego\u00ab, a dusza rozumna ka\u017cdego cz\u0142owieka jest \u00bbbezpo\u015brednio stwarzana\u00ab przez Boga: ca\u0142e jego jestestwo nosi w sobie obraz Stw\u00f3rcy. (\u2026) Nikt, w \u017cadnej sytuacji, nie mo\u017ce ro\u015bci\u0107 sobie prawa do bezpo\u015bredniego zniszczenia niewinnej istoty ludzkiej\u201d. Istot\u0105 ludzk\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c embrion, i to od momentu utworzenia si\u0119 zygoty, dlatego Ko\u015bci\u00f3\u0142 wymaga bezwarunkowego szacunku tak\u017ce dla jego integralno\u015bci cielesnej i duchowej. Nale\u017cy traktowa\u0107 go jak osob\u0119 i przyzna\u0107 mu wszelkie prawa osoby, przede wszystkim nienaruszalne prawo do \u017cycia przys\u0142uguj\u0105ce ka\u017cdej niewinnej istocie ludzkiej.<\/p>\n Papie\u017c Jan Pawe\u0142 II w powy\u017cszej instrukcji uznaje zabiegi dokonywane na embrionie ludzkim za dopuszczalne, \u201epod warunkiem \u017ce uszanuj\u0105 \u017cycie i integralno\u015b\u0107 embrionu, nie nara\u017caj\u0105c go na ryzyko nieproporcjonalnie wielkie, ale s\u0105 podejmowane w celu leczenia, poprawy jego stanu zdrowia lub ratowania zagro\u017conego \u017cycia\u201d. Eksperymenty na embrionach godz\u0105 w ich ludzk\u0105 godno\u015b\u0107, natomiast zastosowanie leczenia do\u015bwiadczalnego w sytuacji bez wyj\u015bcia, gdy nie ma innych metod, mo\u017ce by\u0107 godziwe. W dokumencie poruszona zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c kwestia zw\u0142ok embrion\u00f3w pochodz\u0105cych z dobrowolnych przerwa\u0144 ci\u0105\u017cy lub samoistnych poronie\u0144. Nale\u017cy je uszanowa\u0107 tak samo jak zw\u0142oki innych istot ludzkich.<\/p>\n Zgodnie z nauczeniem Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, prawo do \u017cycia jest podstawowym prawem przys\u0142uguj\u0105cym ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi od momentu pocz\u0119cia a\u017c do naturalnej \u015bmierci. \u201e\u017bycie ludzkie jest \u015bwi\u0119te i nienaruszalne w ka\u017cdej chwili swego istnienia, tak\u017ce w fazie pocz\u0105tkowej\u201d. \u201eNic i nikt nie mo\u017ce da\u0107 prawa do zabicia niewinnej istoty ludzkiej\u201d, za kt\u00f3r\u0105 uznaje si\u0119 embrion na r\u00f3wni z p\u0142odem, dzieckiem, doros\u0142ym, cz\u0142owiekiem starym, nieuleczalnie chorym czy umieraj\u0105cym. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki stoi na stanowisku, \u017ce od chwili zap\u0142odnienia kom\u00f3rki jajowej istocie ludzkiej przys\u0142uguje prawo do bezwarunkowego szacunku dla jej integralno\u015bci oraz jedno\u015bci cielesnej i duchowej. R\u00f3wnie\u017c od momentu pocz\u0119cia winna ona by\u0107 uznawana za osob\u0119.<\/p>\n Jan Pawe\u0142 II porusza te\u017c kwesti\u0119 zabieg\u00f3w i eksperyment\u00f3w medycznych na embrionach, uznaj\u0105c je za przest\u0119pstwo przeciwko ich godno\u015bci istot ludzkich. Pomimo \u017ce maj\u0105 one godziwy cel, prowadz\u0105 do zabicia embrion\u00f3w. \u201eWykorzystywanie embrion\u00f3w i p\u0142od\u00f3w ludzkich jako przedmiotu eksperymentu jest przest\u0119pstwem przeciwko ich godno\u015bci istot ludzkich, kt\u00f3re maj\u0105 prawo do takiego samego szacunku jak dziecko ju\u017c narodzone i jak ka\u017cdy cz\u0142owiek\u201d. Pot\u0119piona jako niemoralna zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c praktyka wykorzystywania \u017cywych embrion\u00f3w i p\u0142od\u00f3w ludzkich, czasami specjalnie w tym celu produkowanych w warunkach laboratoryjnych, jako materia\u0142u biologicznego, \u017ar\u00f3d\u0142a tkanek lub organ\u00f3w do przeszczep\u00f3w. Zab\u00f3jstwo niewinnych istot ludzkich Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki uznaje za akt absolutnie niedopuszczalny bez wzgl\u0119du na osi\u0105gane w ten spos\u00f3b korzy\u015bci.<\/p>\n Eksperymenty na embrionach s\u0105 coraz cz\u0119\u015bciej dopuszczane przez ustawodawstwa r\u00f3\u017cnych pa\u0144stw. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, i\u017c w \u015bwietle nauczania Ko\u015bcio\u0142a zawsze stanowi to przest\u0119pstwo przeciwko godno\u015bci istoty ludzkiej. Podkre\u015blenia wymaga r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce bardzo cz\u0119sto do eksperyment\u00f3w i bada\u0144 naukowych wykorzystuje si\u0119 tzw. materia\u0142 biologiczny pochodz\u0105cy z nielegalnych \u017ar\u00f3de\u0142, uzyskany w wyniku niegodziwego zabiegu. Bywa on sprzedawany lub te\u017c bezp\u0142atnie dostarczany o\u015brodkom badawczym przez instytucje pa\u0144stwowe, na kt\u00f3rych ci\u0105\u017cy taki obowi\u0105zek prawny. Problematyczna sytuacja zachodzi w\u00f3wczas, gdy materia\u0142 biologiczny powstaje w jednych o\u015brodkach badawczych i jest dostarczany naukowcom z innych o\u015brodk\u00f3w lub stanowi przedmiot handlu. Istotne jest tu podkre\u015blenie, \u017ce zabieg\u00f3w tego rodzaju nie usprawiedliwia tzw. kryterium niezale\u017cno\u015bci. Zak\u0142ada ono, \u017ce je\u017celi istnieje rozdzia\u0142 pomi\u0119dzy o\u015brodkiem badawczym a \u017ar\u00f3d\u0142em pochodzenia uzyskanego nielegalnie materia\u0142u biologicznego, w\u00f3wczas badania na tych embrionach s\u0105 godziwe.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Przed om\u00f3wieniem stanowiska Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w tej sprawie nale\u017cy w zarysie wyja\u015bni\u0107 proces klonowania z medycznego punktu widzenia. Og\u00f3lna znajomo\u015b\u0107 tej problematyki jest niezb\u0119dna, aby podj\u0105\u0107 dyskusj\u0119 na temat dopuszczalno\u015bci lub te\u017c zakazu klonowania.<\/p>\n Termin \u201eklonowanie\u201d oznacza w skr\u00f3cie technik\u0119 polegaj\u0105c\u0105 \u201ena uzyskaniu genetycznej kopii okre\u015blonego pierwowzoru \u2013 fragmentu DNA, kom\u00f3rki lub wr\u0119cz ca\u0142ego organizmu\u201d. Ze wzgl\u0119du na cel wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 klonowanie reprodukcyjne oraz klonowanie terapeutyczne.<\/p>\n <\/p>\n Klonowanie reprodukcyjne to technika rozwa\u017cana raczej w teoretycznych dyskusjach ni\u017c w kontek\u015bcie praktycznych dzia\u0142a\u0144. Jednak\u017ce,\u00a0 rozwa\u017cania wok\u00f3\u0142 tej problematyki, s\u0105 niezwykle istotne ze wzgl\u0119du na cel, w jakim tego rodzaju technika mia\u0142aby by\u0107 stosowana, mianowicie doprowadzenie do narodzin sklonowanego dziecka. \u201eZa pomoc\u0105 tej metody otrzyma si\u0119 zarodki ludzkie o cechach koniecznych do ich implantacji i rozwoju w macicy matki, a\u017c do osi\u0105gni\u0119cia narodzin dziecka\u201d.<\/p>\n <\/a><\/p>\n Badania prowadzone dotychczas na zwierz\u0119tach pokazuj\u0105, i\u017c zastosowanie tej techniki do klonowania cz\u0142owieka ma niewielkie szanse powodzenia. Potrzebna jest do tego du\u017ca liczba kom\u00f3rek jajowych, co w przypadku cz\u0142owieka stanowi pewn\u0105 trudno\u015b\u0107. Poza tym tylko ma\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 uzyskanych w ten spos\u00f3b zarodk\u00f3w prawid\u0142owo si\u0119 rozwija i mo\u017ce zosta\u0107 przeniesiona do macicy w celu implantacji. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jednak nie zdo\u0142a si\u0119 zagnie\u017adzi\u0107 i zginie na tym etapie. Ponadto istnieje prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia u klonowanego osobnika powa\u017cnych wad, ujawniaj\u0105cych si\u0119 w momencie narodzin lub p\u00f3\u017aniej. Zagro\u017cone mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c \u017cycie matki z uwagi na wy\u017csze ni\u017c normalnie ryzyko komplikacji w trakcie ci\u0105\u017cy oraz poronienia.<\/p>\n <\/a><\/p>\n Warto w tym miejscu przypomnie\u0107, \u017ce swego rodzaju klonowanie zdarza si\u0119 u cz\u0142owieka naturalnie. Chodzi o bli\u017ani\u0119ta jednojajowe (monozygotyczne). Rodz\u0105 si\u0119 one na skutek podzia\u0142u zarodka na p\u00f3\u0142 w pocz\u0105tkowym etapie jego rozwoju. Bli\u017ani\u0119ta jednojajowe maj\u0105 taki sam materia\u0142 genetyczny, mo\u017cna je zatem uzna\u0107 za klony, identyczne pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem a\u017c do momentu narodzin. W dalszych etapach rozwoju oddzia\u0142uje na nie otoczenie i kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 odmienne osobowo\u015bci, ale nie ma to oczywi\u015bcie wp\u0142ywu na ich DNA.<\/p>\n <\/a><\/p>\n Papieska Akademia Pro Vita opublikowa\u0142a w 1997 roku dokument zatytu\u0142owany Refleksje na temat klonowania<\/em>. Pot\u0119pi\u0142a w nim klonowanie cz\u0142owieka, uznaj\u0105c je za niedopuszczalne i argumentuj\u0105c, i\u017c technika ta umniejsza znaczenie prokreacji ludzkiej, czyni\u0105c z ludzi mog\u0105cych by\u0107 rodzicami (obu p\u0142ci) narz\u0119dzie do rozmna\u017cania bezp\u0142ciowego. Prowadzi ona r\u00f3wnie\u017c do instrumentalizacji kobiety, od kt\u00f3rej niejako \u201ewypo\u017cycza si\u0119\u201d kom\u00f3rk\u0119 jajow\u0105 i macic\u0119. Zak\u0142\u00f3cone zostaj\u0105 ponadto podstawowe relacje pomi\u0119dzy dzieckiem a rodzicami, pokrewie\u0144stwo i powinowactwo. Klonowanie uznaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c za niedopuszczalne ze wzgl\u0119du na jego liczne negatywne konsekwencje. Ponadto zakazuje si\u0119 klonowania ludzkich embrion\u00f3w do cel\u00f3w produkcyjnych lub naukowych (eksperymentalnych).<\/p>\n <\/a><\/p>\n Zgodnie z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a zawart\u0105 w instrukcji Kongregacji Nauki Wiary Dignitas personae <\/em>z 8 wrze\u015bnia 2008 roku, \u201eklonowanie cz\u0142owieka jest ze swej natury niedopuszczalne, gdy\u017c doprowadzaj\u0105c do skrajno\u015bci z\u0142o sztucznego zap\u0142odnienia, ma na celu wytwarzanie nowych istot ludzkich w spos\u00f3b niemaj\u0105cy \u017cadnego zwi\u0105zku z aktem wzajemnego obdarowania dwojga ma\u0142\u017conk\u00f3w i jeszcze bardziej radykalnie, bez \u017cadnego zwi\u0105zku z p\u0142ciowo\u015bci\u0105. Prowadzi to do nadu\u017cy\u0107 i manipulacji, stanowi\u0105cych powa\u017cne pogwa\u0142cenie ludzkiej godno\u015bci\u201d.<\/p>\n Poza tym Magisterium w powy\u017cszym dokumencie podkre\u015bla, i\u017c podmiot powsta\u0142y w wyniku klonowania reprodukcyjnego posiada\u0142by narzucony z g\u00f3ry okre\u015blony materia\u0142 genetyczny, co oznacza\u0142oby jego niewolnictwo biologiczne. Roszczenie sobie prawa do samowolnego okre\u015blenia cech genetycznych innej osoby nale\u017cy uzna\u0107 za powa\u017cn\u0105 obraz\u0119 jej godno\u015bci i\u00a0<\/a>zasady r\u00f3wno\u015bci wszystkich ludzi. Cz\u0142owiek zosta\u0142 stworzony na obraz i podobie\u0144stwo Boga, i to Jemu zawdzi\u0119cza swoje istnienie i cechy osobiste. Niepowtarzalno\u015b\u0107 ka\u017cdej osoby ludzkiej ma \u017ar\u00f3d\u0142o w jej szczeg\u00f3lnej relacji z Bogiem, z kt\u00f3rej wynika obowi\u0105zek poszanowania wyj\u0105tkowo\u015bci i integralno\u015bci cz\u0142owieka, zar\u00f3wno biologicznej, jak i genetycznej. Dzie\u0142o stworzenia ludzkiego \u017cycia mo\u017ce dokonywa\u0107 si\u0119 jedynie poprzez po\u015brednictwo ma\u0142\u017conk\u00f3w \u0142\u0105cz\u0105cych si\u0119 w akcie mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n W zwi\u0105zku z tym, \u017ce \u017cycie ludzkie zaczyna si\u0119 ju\u017c w fazie embrionalnej, nie mo\u017cna nim rozporz\u0105dza\u0107 wed\u0142ug w\u0142asnego uznania i potrzeb, nawet je\u017celi wydaje si\u0119 to uzasadnione ze wzgl\u0119du na wznios\u0142y cel.<\/p>\n <\/p>\n Klonowanie terapeutyczne polega na \u201ezastosowaniu techniki klonowania do wytworzenia ludzkich embrion\u00f3w w celu wykorzystania potencja\u0142u terapeutycznego obecnych w nich kom\u00f3rek macierzystych\u201d.<\/p>\n Metoda ta ma na celu leczenie niekt\u00f3rych chor\u00f3b. Mo\u017cliwe jest to poprzez klonowanie kom\u00f3rek osoby chorej na skutek przeniesienia j\u0105dra kom\u00f3rki somatycznej pacjenta do kom\u00f3rki jajowej pozbawionej uprzednio w\u0142asnego j\u0105dra. Rozpoczynaj\u0105 si\u0119 w\u00f3wczas podzia\u0142y kom\u00f3rkowe i rozw\u00f3j zarodka o identycznym DNA. Na odpowiednim etapie (blastocysta) pobiera si\u0119 z niego zarodkowe kom\u00f3rki macierzyste, kt\u00f3re \u201ezachowa\u0142y zdolno\u015b\u0107 do podzia\u0142\u00f3w i namna\u017cania si\u0119, a jednocze\u015bnie mog\u0105 wytwarza\u0107 w okre\u015blonych warunkach zr\u00f3\u017cnicowane i wyspecjalizowane kom\u00f3rki\u201d. Nast\u0119pnie uszkodzone kom\u00f3rki pacjenta zast\u0119puje si\u0119 zdrowymi.<\/p>\n W leczeniu kom\u00f3rkami macierzystymi najistotniejsza jest ich zgodno\u015b\u0107 immunologiczna z leczonym organizmem, co pozwala wyeliminowa\u0107 ryzyko odrzucenia przeszczepu. Dlatego w\u0142a\u015bnie wykorzystuje si\u0119 do tego zarodki klonowane z kom\u00f3rek pacjenta. Jednak\u017ce powsta\u0142e w ten spos\u00f3b embriony ulegaj\u0105 zniszczeniu po pobraniu z nich kom\u00f3rek macierzystych, co budzi oczywisty niepok\u00f3j i kontrowersje etyczne.<\/p>\n Stanowisko Ko\u015bcio\u0142a katolickiego wobec terapii z wykorzystaniem embrionalnych kom\u00f3rek macierzystych jest jednoznacznie negatywne: \u201eTworzenie embrion\u00f3w z zamiarem ich zniszczenia, nawet je\u015bli przy\u015bwieca temu intencja niesienia pomocy chorym, jest ca\u0142kowicie niezgodne z godno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka, poniewa\u017c czyni z \u017cycia istoty ludzkiej, cho\u0107 jest ona w stadium embrionalnym, jedynie narz\u0119dzie do wykorzystania i zniszczenia\u201d. Magisterium<\/p>\n uznaje po\u015bwi\u0119cenie ludzkiego \u017cycia w celach terapeutycznych za g\u0142\u0119boko niemoralne. Taka terapia, mimo uzyskania dora\u017anego dobra pacjenta, nie s\u0142u\u017cy w rzeczywisto\u015bci cz\u0142owiekowi. Wpisana jest w ni\u0105 zag\u0142ada istot ludzkich maj\u0105cych tak\u0105 sam\u0105 godno\u015b\u0107, jaka przys\u0142uguje ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi. W tym przypadku dochodzi jednak do warto\u015bciowania ludzkiego \u017cycia \u2013 osoby w fazie zarodkowej oraz leczonego chorego.<\/p>\n Za z\u0142e i powoduj\u0105ce zgorszenie Ko\u015bci\u00f3\u0142 uznaje r\u00f3wnie\u017c wykorzystywanie zarodkowych kom\u00f3rek macierzystych b\u0105d\u017a pochodz\u0105cych od nich kom\u00f3rek zr\u00f3\u017cnicowanych, dostarczonych przez innych badaczy lub dost\u0119pnych w handlu. To stanowisko jest w spos\u00f3b oczywisty zrozumia\u0142e i bezdyskusyjne.<\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki nie przekre\u015bla jednak ca\u0142kowicie mo\u017cliwo\u015bci klonowania w celach terapeutycznych. Pocz\u0105tkowo utrzymywano bowiem, i\u017c tylko embrionalne kom\u00f3rki macierzyste s\u0105 zdolne w wysokim stopniu do samoodnawiania si\u0119 i r\u00f3\u017cnicowania. Liczne badania wykaza\u0142y jednak, \u017ce istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne sposoby pozyskiwania kom\u00f3rek macierzystych maj\u0105cych zgodno\u015b\u0107 immunologiczn\u0105 z kom\u00f3rkami danego pacjenta. Nie wymagaj\u0105 one manipulowania zarodkami, zatem nie powoduj\u0105 kontrowersji etycznych. Chodzi o wykorzystanie doros\u0142ych kom\u00f3rek macierzystych. Znajduj\u0105 si\u0119 one w r\u00f3\u017cnych tkankach i narz\u0105dach ludzkiego organizmu, mi\u0119dzy innymi \u201ew sk\u00f3rze, szpiku kostnym, sercu, trzustce, m\u00f3zgu, krwi p\u0119powinowej, tkance t\u0142uszczowej, mi\u0119\u015bniach szkieletowych, rog\u00f3wce, siatk\u00f3wce, w\u0105trobie, p\u0142ucach\u201d. Doros\u0142e kom\u00f3rki macierzyste nadal s\u0105 przedmiotem bada\u0144. Uda\u0142o si\u0119 je ju\u017c namno\u017cy\u0107 w warunkach laboratoryjnych (in vitro<\/em>) i w organizmie (in vivo<\/em>) w celu naprawy lub wymiany uszkodzonych tkanek. Ich zdolno\u015b\u0107 do wytworzenia kom\u00f3rek o odmiennej ni\u017c pierwotna specjalizacji jest ograniczona, jednak\u017ce badania wykaza\u0142y, i\u017c jest mo\u017cliwe ich reprogramowanie. W zwi\u0105zku z tym b\u0119dzie je mo\u017cna z powodzeniem stosowa\u0107 w wielu terapiach zamiast embrionalnych kom\u00f3rek macierzystych.<\/p>\n Obecnie w terapiach kom\u00f3rkowych stosuje si\u0119 kom\u00f3rki macierzyste uzyskane ze szpiku kostnego, krwi p\u0119powinowej i krwi obwodowej. Kom\u00f3rki macierzyste z krwi p\u0119powinowej zwykle wykorzystuje si\u0119 w leczeniu dzieci, ale coraz cz\u0119\u015bciej r\u00f3wnie\u017c w leczeniu doros\u0142ych. Pobranie ich od pacjenta nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z ryzykiem uszkodzenia jego organizmu, nie ma te\u017c mo\u017cliwo\u015bci odrzucenia przeszczepu zdrowych kom\u00f3rek z uwagi na ich ca\u0142kowit\u0105 zgodno\u015b\u0107<\/p>\n <\/a><\/p>\n immunologiczn\u0105. Metoda ta zatem nie budzi kontrowersji etycznych i mo\u017cna j\u0105 uzna\u0107 za moralnie dopuszczaln\u0105.<\/p>\n <\/a><\/p>\n Poniek\u0105d to zdanie podziela r\u00f3wnie\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Swoj\u0105 ocen\u0119 etyczn\u0105 uzale\u017cnia jednak od konkretnych metod pobierania kom\u00f3rek macierzystych oraz ryzyka zwi\u0105zanego z wykorzystaniem ich do cel\u00f3w klinicznych i eksperymentalnych.<\/p>\n <\/a><\/p>\n W odniesieniu do metod pozyskiwania doros\u0142ych kom\u00f3rek macierzystych Ko\u015bci\u00f3\u0142 uznaje za dopuszczalne te z nich, kt\u00f3re nie powoduj\u0105 powa\u017cnego uszczerbku u osoby, od kt\u00f3rej s\u0105 pobierane. W przypadku pobrania ich z tkanki osoby doros\u0142ej, z krwi p\u0119powinowej lub tkanki p\u0142odu zmar\u0142ego \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105 zazwyczaj warunek ten jest spe\u0142niony.<\/p>\n <\/a><\/p>\n Z kolei co do klinicznego i eksperymentalnego wykorzystania kom\u00f3rek macierzystych nale\u017cy w pierwszej kolejno\u015bci zauwa\u017cy\u0107, \u017ce je\u015bli zosta\u0142y one pobrane w godziwy spos\u00f3b, to zgodnie z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego takie ich wykorzystanie nie powoduje w\u0105tpliwo\u015bci natury moralnej. Jednak\u017ce istotn\u0105 kwesti\u0119 stanowi ryzyko, jakie ponosi w zwi\u0105zku z tym pacjent. Nale\u017cy ogranicza\u0107 je w tego rodzaju terapiach do minimum. Ko\u015bci\u00f3\u0142 podkre\u015bla ponadto, i\u017c trzeba wspiera\u0107 badania prowadzone nad wykorzystaniem doros\u0142ych kom\u00f3rek macierzystych, gdy\u017c nie budz\u0105 one zastrze\u017ce\u0144 etycznych.<\/p>\n <\/a><\/p>\n <\/p>\n <\/a><\/p>\n <\/a><\/p>\n Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c rozwa\u017cy\u0107 bardzo wa\u017cn\u0105 z moralnego punktu widzenia kwesti\u0119 klonowania hybrydowego. Polega ono na wytworzeniu zarodka przez przeniesienie j\u0105dra kom\u00f3rkowego cz\u0142owieka do kom\u00f3rki jajowej zwierz\u0119cia. Na obecnym etapie rozwoju nauki taki proces rzadko jest skuteczny.<\/p>\n <\/a><\/p>\n Zgodnie z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, pr\u00f3by takie stanowi\u0105 naruszenie ludzkiej godno\u015bci, gdy\u017c na skutek wymieszania gen\u00f3w ludzkich ze zwierz\u0119cymi mo\u017ce doj\u015b\u0107 \u201edo zaburzenia specyficznej to\u017csamo\u015bci cz\u0142owieka. Ewentualne wykorzystanie kom\u00f3rek macierzystych pobranych z takich embrion\u00f3w, wi\u0105za\u0142oby si\u0119 tak\u017ce z dodatkowym zagro\u017ceniem natury zdrowotnej, zupe\u0142nie jeszcze nieznanym, spowodowanym przez obecno\u015b\u0107 zwierz\u0119cego materia\u0142u genetycznego w ich cytoplazmie. \u015awiadome wystawienie cz\u0142owieka na te zagro\u017cenia z moralnego i deontologicznego punktu widzenia jest nie do przyj\u0119cia\u201d.<\/p>\n <\/a><\/p>\n <\/p>\n <\/a><\/p>\n <\/a><\/p>\n <\/a><\/p>\n W Polsce nie istniej\u0105 specyficzne regulacje prawne dotycz\u0105ce zar\u00f3wno bada\u0144 nad zarodkowymi kom\u00f3rkami macierzystymi, jak i klonowania. Jednak\u017ce na uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 regulacje prawne odnosz\u0105ce si\u0119 do tych kwestii w spos\u00f3b po\u015bredni.<\/p>\n <\/a><\/p>\n Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje poszanowanie godno\u015bci ludzkiej jako przyrodzonej i niezbywalnej cechy cz\u0142owieka, \u017ar\u00f3d\u0142a wolno\u015bci i praw cz\u0142owieka i obywatela. Przyznaje jej przymiot nienaruszalno\u015bci oraz ustanawia po stronie w\u0142adz publicznych obowi\u0105zek jej poszanowania i ochrony. Jako przyrodzona, godno\u015b\u0107 ludzka wyp\u0142ywa z prawa naturalnego. Nie powstaje zatem z woli os\u00f3b, kt\u00f3re sprawuj\u0105 w\u0142adz\u0119, nie jest r\u00f3wnie\u017c wytworem stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych. Wynikaj\u0105ce z niej prawo osoby do \u017cycia w konstytucji jest uj\u0119te do\u015b\u0107 og\u00f3lnie. Jego podmiotem jest ka\u017cdy cz\u0142owiek, a obowi\u0105zkiem pa\u0144stwa jest jego prawna ochrona. Brak tu jednak gwarancji, i\u017c prawo do \u017cycia przys\u0142uguje ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi od momentu pocz\u0119cia do naturalnej \u015bmierci.<\/p>\n <\/a><\/p>\n W Polsce zapewniona jest r\u00f3wnie\u017c konstytucyjna ochrona dziecka, a w Ustawie o Rzeczniku Praw Dziecka z dnia 6 stycznia 2000 roku podaje si\u0119 prawn\u0105 wyk\u0142adni\u0119 terminu \u201edziecko\u201d, kt\u00f3rym jest ka\u017cda istota ludzka od momentu pocz\u0119cia do osi\u0105gni\u0119cia pe\u0142noletno\u015bci.<\/p>\n <\/a><\/p>\n Z kolei Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty w art. 26 ust. 3 stanowi, i\u017c \u201edzieci pocz\u0119te, osoby ubezw\u0142asnowolnione, \u017co\u0142nierze s\u0142u\u017cby zasadniczej oraz osoby pozbawione wolno\u015bci nie mog\u0105 uczestniczy\u0107 w eksperymentach badawczych\u201d.<\/p>\n <\/a><\/p>\n Z przywo\u0142anych wy\u017cej przepis\u00f3w mo\u017cna wnioskowa\u0107, i\u017c na gruncie prawa polskiego ochrona prawna embrionu ludzkiego jest w pewnym stopniu zapewniona. Je\u017celi ludzkie \u017cycie podlega ochronie prawnej i tak\u0105 sam\u0105 ochron\u0119, w tym przed eksperymentami badawczymi, zapewnia si\u0119 dziecku ju\u017c od momentu pocz\u0119cia, to znaczy, \u017ce po\u015brednio zapewnia si\u0119 ochron\u0119 embrionowi ludzkiemu jako przedmiotowi bada\u0144 biotechnomedycznych. Brak jednak w Polsce przepis\u00f3w prawnych w kwestii bada\u0144 nad embrionami i wykorzystywania zarodkowych kom\u00f3rek macierzystych, jak r\u00f3wnie\u017c regulacji dotycz\u0105cych klonowania terapeutycznego i reprodukcyjnego. Nie ma nawet jednoznacznych zapis\u00f3w reguluj\u0105cych status prawny embrion\u00f3w. Pozostaj\u0105 one dotychczas w fazie projekt\u00f3w i dyskusji.<\/p>\n <\/a><\/p>\n <\/p>\n <\/a><\/p>\n Podsumowuj\u0105c powy\u017csze rozwa\u017cania, nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce fundamentalna dla ustalenia, jakie znaczenie ma klonowanie dla ludzkiego \u017cycia, jest kwestia wykorzystania w tym procesie embrionu ludzkiego.<\/p>\n <\/a><\/p>\n Zgodnie z nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, embrion ludzki od momentu pocz\u0119cia nale\u017cy traktowa\u0107 jak istot\u0119 ludzk\u0105, maj\u0105c\u0105 przyrodzon\u0105 i niezbywaln\u0105 godno\u015b\u0107, kt\u00f3rej nale\u017cny jest szacunek. W zwi\u0105zku z tym za niemoralne i niedopuszczalne nale\u017cy uzna\u0107 wszystkie techniki i zabiegi godz\u0105ce w jego integralno\u015b\u0107 cielesn\u0105 i duchow\u0105. To stanowisko podtrzymuje Ko\u015bci\u00f3\u0142 tak\u017ce w odniesieniu do wykorzystania embrion\u00f3w ludzkich do cel\u00f3w eksperymentalnych, maj\u0105cych na celu leczenie ludzi z wielu powa\u017cnych chor\u00f3b.<\/p>\n <\/a><\/p>\n Klonowanie reprodukcyjne nale\u017cy uzna\u0107 za zawsze niedopuszczalne, gdy\u017c godzi ono w cz\u0142owiecze\u0144stwo, w procesie pocz\u0119cia nowego \u017cycia pomijaj\u0105c u\u015bwi\u0119cony przez Boga akt ma\u0142\u017ce\u0144ski. Co wi\u0119cej, pomija w og\u00f3le akt seksualny os\u00f3b odmiennej p\u0142ci.<\/p>\n <\/a><\/p>\n Natomiast klonowanie terapeutyczne mo\u017cna uzna\u0107 za szans\u0119 w leczeniu wielu schorze\u0144, o ile nie wykorzystuje si\u0119 w tym celu zarodkowych kom\u00f3rek macierzystych, co wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zniszczeniem embrionu, a tylko kom\u00f3rki macierzyste somatyczne, pobierane od pacjenta. Nie mo\u017cna bowiem ratowa\u0107 jednego ludzkiego \u017cycia kosztem drugiego \u2013 w tym przypadku embrionu. Klonowanie terapeutyczne przy u\u017cyciu niezarodkowych kom\u00f3rek macierzystych Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki uznaje za moralnie dopuszczalne. Pobranie ich od pacjenta nie wi\u0105\u017ce si\u0119 zazwyczaj z ryzykiem dla jego \u017cycia czy integralno\u015bci cielesnej. Poza tym, dzi\u0119ki zgodno\u015bci immunologicznej pomi\u0119dzy namno\u017conymi kom\u00f3rkami a organizmem pacjenta, skuteczno\u015b\u0107 takiej terapii jest wysoka.<\/p>\n <\/a><\/p>\n Nauka Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w tej materii jest istotna r\u00f3wnie\u017c z tego wzgl\u0119du, \u017ce polski system prawny nie ma jeszcze specyficznych regulacji prawnych w tym zakresie. Otoczenie embrionu ludzkiego nale\u017cn\u0105 mu ochron\u0105 na gruncie prawa polskiego pozostaje dotychczas w fazie dyskusji. Normy Ko\u015bcio\u0142a stanowi\u0105 wi\u0119c dla r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa wytyczne, kt\u00f3rymi nale\u017cy si\u0119 kierowa\u0107, aby sta\u0107 na stra\u017cy warto\u015bci najwy\u017cszej, jak\u0105 jest ludzkie \u017cycie.<\/p>\n <\/a><\/p>\n <\/p>\n Link do artyku\u0142u:<\/strong><\/p>\n http:\/\/bazhum.muzhp.pl\/media\/\/files\/Studia_Redemptorystowskie\/Studia_Redemptorystowskie-r2013-t-n11\/Studia_Redemptorystowskie-r2013-t-n11-s400-409\/Studia_Redemptorystowskie-r2013-t-n11-s400-409.pdf<\/a><\/p>\n2. Stanowisko Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w kwestii klonowania<\/h1>\n
2.1. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wobec klonowania reprodukcyjnego<\/h1>\n
2.2. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wobec klonowania terapeutycznego<\/h1>\n
2.3. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wobec klonowania hybrydowego<\/h1>\n
3. Standardy prawa polskiego dotycz\u0105ce klonowania oraz bada\u0144 prowadzonych na embrionie ludzkim<\/h1>\n